Maciej Pinkwart

Werona

Tutaj same zdjęcia, ale w większej liczbie...

Ranek w Pöckau, na oko wiejskim przedmieściu Villach, budzi nas chłodny, prawdziwie alpejski. Niebo zaciągnięte chmurami, w żlebach pochylających się nad doliną Alp Julijskich bieli się śnieg. Zbieramy do kupy naszą polsko-słowacką gromadkę, rozrzuconą na noc po pomieszczeniach hotelu "Linde" i współpracujących z nim kwaterach prywatnych i po niezbyt obfitym śniadaniu wyruszamy w stronę bliskiej już granicy włoskiej. Plener artystyczny szkoły zakopiańskiej, w którym uczestniczą też uczniowie i dorośli z różnych stron Słowacji, jako pierwszy merytoryczny przystanek ma Weronę. Wydawało mi się to blisko, ale potrzebujemy czterech godzin, by wjechać do miasta Romea i Julii.

Tak napisałem i tak myślę, podobnie jak wszyscy, który tam pojechali. Ale przecież to miasto o tradycji jeszcze z czasów rzymskich, miasto Dantego, pięknych średniowiecznych i renesansowych ulic, miasto żywe i realne... A my pamiętamy o Weronie głównie to, że jest miastem wymyślonych przez Szekspira nieśmiertelnych kochanków. Nieśmiertelnych bo - nie żyjąc naprawdę - nie mieli możliwości umrzeć... Czy jest to może najskuteczniejszy sposób na nieśmiertelność - nie istnieć?

Faktem jest, że jeśli cokolwiek ktokolwiek wie o Weronie przed przyjazdem tutaj - to to, że ma odwiedzić Casa di Giulietta, Dom Julii, i obejrzeć słynny balkon, miejsce romantycznej sceny, uwiecznionej przez Szekspira. Rozmowa nieistniejących kochanków...

Najpierw jednak idziemy na rzymską arenę (I w. n.e.), gdzie dwa tysiące lat temu Werończycy zabawiali się widokiem zabijanych zwierząt i ludzi. W XII wieku zniszczona częściowo przez trzęsienie ziemi, do dziś jednak imponuje - jest to bądź co bądź trzeci co do wielkości taki zabytek w Italii, a zachowany może nawet lepiej od rzymskiego Colosseum. Dziś to najlepsza "patelnia" do opalania w całym mieście, bo w międzyczasie zrobiło się lato. Niestety, część trybun i płyty jest remontowana - i to okaże się naszym fatum w czasie całej wyprawy: widać Unia sypnęła swoim członkom sporo grosza na remonty, bo huk pił tarczowych i młotów pneumatycznych oraz widok rusztowań i zafoliowanych części obiektów zabytkowych będzie nam towarzyszył aż do Katalonii. Niemniej jednak Renata Mrowca ogłasza zajęcia plenerowe, dzieciaki rysują, część dorosłych się opala, część ogląda Weronę z góry. Po dwóch godzinach ruszamy dalej - wędrujemy przez werońską starówkę do Domu Julii. Kluczymy po wąskich uliczkach na północ od Placu Zielnego, by wreszcie wejść na Via Cappello, ulicę Cappellich - bo tak naprawdę nazywał się ród, który Szekspir opisał jako rodzinę Capuletti... Ciekawe, że za murami miejskimi, w nowszej części miasta istnieje Via Capuletti...

Wchodzimy w bramę domu nr 23. Słynny balkon nie wychodzi na ulicę, tylko na dość ciasne podwórko. Niestety, i tu jest remont - część pochodzącego z początku XIV wieku budynku ukrywa się w rusztowaniach i foliach. Za drobną opłatą można wejść na górę i upozować się na Julię do fotografii. Na podwórku wielki tłum ludzi, mimo że do sezonu turystycznego jeszcze daleko. Błyskają flesze, bo jest dość ciemno. Na murach i wśród liści winorośli mnóstwo karteczek (te na murach najczęściej przylepione na... gumę do żucia), na których zwiedzający wypisują swoje intencje miłosne. Wyrywam z notesu parę kartek, bo moje uczennice i koleżanki oczywiście chcą powierzyć Julii swoje życzenia. Na lewo od balkonu stoi niewielki posąg panny Capuletti. Przed nim kolejka - tradycja każe wejść na podest, przytulić się do niej i objąć jej prawą pierś, no i oczywiście pomyśleć sobie jakieś życzenia. Pierś jest aż wyzłocona od tych życzeń. Przytulam się i ja, ale nie mam w tej kwestii żadnych życzeń, tylko zastanawiam się dlaczego tyle osób szuka wstawiennictwa nieistniejących osób w swych osobistych sprawach? Jeśli karteczki z modlitwami zostawiają Żydzi w szczelinach Ściany Płaczu w Jerozolimie, buddyści w młynkach modlitewnych w Himalajach i katolicy u Czarnej Madonny w Montserrat - to jest kwestia wiary i tradycji: wierzymy lub udajemy, że wierzymy, iż jakiś Ktoś wstawi się w naszych sprawach u jakiejś Wyższej Instancji... Ale u kogo nieistniejąca Julia Capuletti ma wybłagać powodzenie dla naszego romansu? U swego stwórcy, Williama Szekspira? Bo choć oba zwaśnione rody, Capulettich (Cappellich) i Montekich istniały naprawdę, a kłótnie i wendetty rodowe we Włoszech były i są na porządku dziennym, to przecież Julia i Romeo to tylko dzieci Szekspira...

Wiadomo - to symbol, tradycja, kulturowo jednoznaczna dla każdego w miarę wykształconego człowieka. Symbol, wiadomo, jest ważniejszy od realiów, a mit ma silniejsze życie niż historia... Ale zastanawia mnie jeszcze jedno: czy wartość symbolu Julii i Romea, utworzonego przez genialnego pisarza wiąże się z brakiem happy endu w tej historii? Czy gdyby Szekspir napisał, że podstęp ojca Laurentego się udał, Romeo zostałby powiadomiony o tym, że Julia jest jedynie w letargu i wykradłby jej ciało z kaplicy, kochankowie byliby dobrym małżeństwem, doprowadziliby do pojednania między rodzinami Capulettich i Montekich, a potem żyli długo i szczęśliwie, dochowując się mnóstwa bambini - czy dziś odwiedzalibyśmy Casa di Giulietta? Wątpię.

Wracamy na ulice i place Werony. Przez Łuk Żebra (gdzie powieszono żebro wieloryba) przechodzimy na plac Dantego. Króluje tu pomnik najwspanialszego poety włoskiego Dantego Alighieri (1265-1321), który po wygnaniu z rodzinnej Florencji na początku XIV wieku najpierw przebywał właśnie w Weronie. Był rok 1304 i zapewne także tu, na werońskich brukach, myślał i szkicował swoje największe dzieło - "Komedię", dziś znaną jako "Boska Komedia". Polityka, uwikłanie w ambicjonalne walki między zwalczającymi się włoskimi stronnictwami, w których działalności sam brał minimalny udział, a niemniej - europejska sytuacja polityczna (niewola awiniońska papieży, proces templariuszy, wyprawa Henryka VII na Rzym...) - nie pozwoliły mu na powrót do domu i skazały na to, by genialny pisarz tworzył właściwie cały czas "na walizkach". Wędrował po różnych miastach północnych Włoch, zdaje się był nawet w Paryżu na krótkotrwałych studiach teologicznych, a po 1315 roku osiadł ponownie w Weronie i mieszkał na dworze signora Can Grande della Scala. Tutaj w 1320 r. w kościele św. Heleny przedstawił swój interesujący traktat "Zagadnienie wody i ziemi". Ale na stałe w ostatnich latach swego życia mieszkał z dziećmi w Rawennie, gdzie prawdopodobnie był m.in. nauczycielem literatury... W czasie podróży do Wenecji w 1321 roku zapadł na jakąś tajemniczą chorobę i zmarł w Rawennie, tam też jest pochowany.

Podziwiamy gotyckie (XIII-XIV wiek) grobowce rodu Scaligerich - ród della Scala, czyli "drabiniarze" - trząsł niegdyś Weroną, choć nazywali się niezbyt zaszczytnie: znany nam już jeden z mecenasów Dantego, tutaj pochowany Can Grande della Scala to Wielki Pies z Drabiny. A niech to...

A potem kręcimy się w ramach czasu wolnego po dawnym rzymskim forum - od średniowiecza będącym placem handlowym - Piazza dell'Erbe. I choć warzywa i owoce stanowią teraz tylko drobną cząstkę handlowych artykułów i giną wśród niecudnych straganów z pamiątkami i kanapkami, to zawsze można popatrzeć na piękne freski Casa Mazzanti i inne cuda XIV-XVI wiecznej architektury. Albo sfotografować się z posągiem "Madonny z Werony", stojącym na środku placu. Madonna wywodzi swą historię z czasów budowy pierwszego rzymskiego akweduktu, doprowadzającego wodę do miasta, ale obecny posąg jest z XIV wieku, ufundowany przez Wielkiego Psa.

Wracamy do autokaru. Nie starcza czasu, by skręcić w prawo z murów miejskich w stronę kościoła franciszkanów, gdzie znajduje się tzw. grobowiec Julii. W kościele jest muzeum fresków, przed wejściem rośnie "Drzewo życzeń", podobnie jak w Casa di Giulietta pełne kartek z miłosnymi życzeniami. Na romantycznym podwórku stoi stara studnia, a obok - pomnik Williama Szekspira,  zaś po schodach można wejść do pustej sali, w której stoi otwarty sarkofag. Jest pusty, tak naprawdę chyba był tam kiedyś pochowany jakiś mnich, wiec w zasadzie zwiedzać nie ma co... Ale wobec faktu, że Julia nigdy nie istniała, pusty sarkofag jest chyba najlepszym rozwiązaniem?

Przed nami daleka droga przez północne Włochy. Cremona... Miasto Stradivariego... Bolonia z daleka... Pod wieczór mijamy Genuę, skąd na podbój świata - na początek do Hiszpanii - wyruszył Krzysztof Kolumb. Podążamy też do Barcelony, tyle, że nie przez Kadyks i Dominikanę. Na początek odkrywamy Riwierę, najpierw włoską. Nocleg w San Remo.

Riwiera

Barcelona

Awinion

Powrót do menu "Barcelona 2005"