Maciej Pinkwart
Grecja 2026
Słoneczny patrol
18. Kraj Hery, wieś Posejdona

22 sierpnia, sobota. Niemal
dokładnie dwa miesiące później lecimy w tamtą stronę ponownie – tym razem
startujemy bladym świtem z Pyrzowic, żeby po dwóch godzinach samolotem LOT-u
wylądować na wyspie Samos. Lądowanie robi wrażenie. Pilot musi wymanewrować
między wysokimi górami a morzem, żeby trafić na jedyny dwukilometrowy pas
lotniska. Żartów nie ma i Renatka boi się nie bez przyczyny: 3 sierpnia 1989
roku podczas podchodzenia do lądowania samolot lokalnych linii Olympic Aviation
rozbił się na górze Kerkis (najwyższy szczyt, Vigla, ma ponad 1400 m), która
dominuje nad lotniskiem… A Kerkis to – z nazwy – szczyt należący do
Kirke, więc jest jeszcze niebezpieczeństwo, że czarodziejka zamieni nas w
świnie, jak to się przydarzyło marynarzom Odyseusza…
Ale lądujemy perfekcyjnie, niemal nie czując podmuchów wiatru ani momentu, kiedy
koła dotykają pasa. Nieco inaczej będzie podczas powrotnego startu… Samolot
zatrzymuje się i wysiadamy na lotnisku imienia Arystarcha z Samos. To jeden z
czterech Samijczyków, których kojarzę, może najmniej znany, choć może też
najciekawszy. Żyjący w IV w. p.n.e. astronom i matematyk, autor dzieła O
rozmiarach i odległościach Słońca i Księżyca, w innym, niezachowanym do dziś
dziele pisał (o czym wiemy z pism Archimedesa), że Ziemia krąży wokół Słońca po
okręgu i obraca się wokół własnej osi. I że wokół słońca krążą też inne planety.
Czyli głosił teorię heliocentryczną na jakieś 1800 lat przed Kopernikiem… Prawdę
powiedziawszy, o usytuowaniu Słońca, a nie Ziemi w centrum ówczesnego świata
przebąkiwali już Pitagorejczycy, a może nawet sam pogromca trójkątów
prostokątnych, a także Platon i jego uczniowie. Ale Arystarch swoje twierdzenia
oparł na dobrze ugruntowanej teorii i to jego z tego powodu oskarżano o
bezbożność. Ale chyba przeżył i nie musiał odszczekiwać swoich twierdzeń, jak
biedny Galileusz, który wyszedł z awantury heliocentrycznej obronną ręką czy
Giordano Bruno, który sporu z Kościołem nie przeżył.
Lotnisko jest małe, sympatyczne i w zasadzie puste, więc zastanawiamy się, czy
nie dolecieliśmy pomyłkowo do Radomia. Ale temperatura, która w słońcu na pewno
przekracza 50 stopniu, szybko nas sytuuje prawidłowo w geografii. Tutejszy
aerodromos funkcjonuje już od 1976 r., ale mimo wzrostu ruchu turystycznego
nie jest szczególnie popularny: dziennie poza sezonem ląduje tu
kilka-kilkanaście maszyn. W sezonie – może ponad dwadzieścia. Co ciekawe – port
lotniczy został sprywatyzowany w 2015 r. (jak kilkanaście innych w Grecji) i
zarządza nim spółka joint venture, w skład której wchodzi niemiecki Fraport z
Frankfurtu i grecka firma Copelouzos Group oraz państwowy fundusz
prywatyzacyjny. Lotnisko w 2025 r. obsłużyło niespełna pół miliona pasażerów –
większość (prawie 286 tysięcy) z zagranicy. Wśród turystów oczywiście dominują
Grecy, z obcokrajowców na Samos ląduje najwięcej… Holendrów. Potem są Niemcy,
Szwedzi, Duńczycy i Polacy, których w 2022 r. było prawie 18 tysięcy. Dziś jest
nas chyba znacznie więcej, bo jedno z biur podróży (którym i my się posłużyliśmy
tym razem do wynajęcia lotu i kwatery) ma na Samos stały kontrakt, a sam tylko
LOT lata tu z Katowic i Warszawy.
Przed lotniskiem piloci i przewodnicy czekają na zorganizowanych turystów, a
rozwożą ich autokary, przeważnie należące do tutejszej firmy Rhenia Tours, co
nas oczywiście cieszy, ale jak zwykle i tym razem postawiliśmy na transport
indywidualny. Wynajmujemy zamówiony wcześniej samochód (tym razem jest to
niewielki, ale wygodny Nissan Micra) w firmie Aramis i objeżdżamy pół wyspy
przez góry i niewielkie miasteczka, by bardzo krętą drogą wśród lasów dotrzeć do
niewielkiej miejscowości Positonio (także: Poseidonio, co jest może właściwsze,
bo nazwa pochodzi od Posejdona).
Przyjeżdżamy trochę za wcześnie, bo pokój jeszcze nie gotowy, więc czekamy i
popijając kawkę w portowej restauracji rozglądamy się wokół. Ta restauracja to
najważniejszy punkt tego wybrzeża. Należy do niej długi pomost, do którego
dopływają i przy którym cumują motorówki – i samodzielne, pełnomorskie i
niewielkie, właściwie pontony, które dowożą na brzeg (najczęściej: na kolację i
śniadanie) pasażerów jachtów, których zwykle kilkanaście stoi na redzie w
naszej zatoce. Najwięcej jest tureckich, czemu się dziwić trudno, po Turcja
leży przed nami w całej rozciągłości, po drugiej stronie cieśniny Mycale, która
tutaj ma od półtora do trzech kilometrów. Ciekawe, że prawie na każdym z
tureckich jachtów czerwonej fladze z sierpem księżyca i gwiazdką towarzyszy
flaga grecka, w biało-niebieskie pasy z białym krzyżem na niebieskim tle. Ta
harmonia dziwnie kontrastuje z ciągłymi konfrontacjami wojennymi po obu
oficjalnych stronach. Poza tym są jachty niemieckie, jeden duński, dwa polskie i
oczywiście greckie.
Nazywanie Posidonio miejscowością to lekka przesada, a przeczytałem też, że to
cicha wioska rybacka… Rybaka nie widziałem nawet na zdjęciu, ryby, owszem, są
– w morzu dzięki niemal krystalicznej
wodzie widać ich sporo, rano i wieczór rzucają się w powietrze nawet
30-centymetrowe sztuki, ale w restauracyjnym menu nie ma ich za dużo, a kuter
ani jeden nie pojawił się w zasięgu wzroku. Zabudowania to prawie wyłącznie
domki i apartamenty do wynajęcia, a infrastruktura turystyczna to jedna
restauracja, jeden sklepik, dumnie nazywający się supermarketem i chyba jeden
kościół (słyszałem niedzielną mszę). Jest jeszcze jeden basen. To wszystko nad
zatoką, której brzeg ma jakieś 700 metrów, zabudowanych jest przeważnie 20-50 m
w głąb od morza, przy drodze dojazdowej – 200 m.
No i jest morze. Plaża nie koniecznie piękna, mniej więcej szerokości dwóch i
pół metra, pokryta grubym, szarym żwirem, na której z trudem mieści się trochę
leżaków, żelazne krzesła i
plastikowe pufy z reklamą jakiejś firmy. Ale jak ktoś
nie poszukuje tu lazuru Karaibów, to jest w porządku (lazur Karaibów też jest,
tylko trochę w innym miejscu, mamy w planie go zobaczyć). Zejście do wody po
grubych kamieniach, ale kilka kroków dalej w głąb morza – miły piaseczek, woda
ciepła i prawie zawsze spokojna. A większa część tej pseudoplaży ocieniona jest
drzewami tamaryszkowymi, tak że żadne parasolki nie są potrzebne, by wypoczywać
w cieniu. Jak ktoś chce, to i słońce znajdzie.
Pokój gotowy, wprowadzamy się. Usłużny właściciel, a może dzierżawca, Turek
zdaje się, pomaga wnieść na piętro walizki. Nasz apartament ma 20 m2,
ale wydaje się okropnie ciasny. Na drugi dzień już wszystko ułożone,
przyzwyczajamy się. Najważniejsze, że w drzwiach balkonowych i w okienku w
łazience są siatki antykomarowe. I rzeczywiście, z komarami mamy spokój. Na
Samos gryzą nas jadowite muszki…
Nie urządzamy się, tylko na początek odsypiamy zarwaną noc. Późnym popołudniem
kąpiel w morzu (mam specjalne buty na takie niebałtyckie plaże, kupione
na Lesbos rok temu i jeszcze nie bardzo zniszczone), potem w basenie, kolacja w
tawernie z widokiem na morze, jachty i Turcję, wizyta w markecie, wieczór przy
winie na balkonie z widokiem na morze. Morza prawie nie widzimy: tamaryszki
zasłaniają nie tylko słońce na plaży… Ale, w sumie, już tyle pespektyw na Morze
Egejskie mieliśmy…
Samos słynie z lokalnego muscatu, pochodzącego z winnic, uprawianych wysoko w
górach, prawie na wysokości 900 metrów, w układzie tarasowym, na łupkach
granitowych, pozostałościach żwiru wulkanicznego, niekiedy na wapieniach. Jest
słodki i bardzo słodki, o intensywnie żółtym kolorze i gdyby nie etykieta, można
by go z daleka wciąż za oliwę. Kupujemy muscat o nazwie Samos (dokładniej –
nazwa jest mieszaniną grecko-francuską: Σάμος Vin Doux), ja wyszukuję coś
czerwonego. Potem dorzucam jeszcze metaxę, którą robi się tutaj z tajemniczej
mieszanki muscatu, winiaku i ekstraktu z miejscowych ziół. Po 22.00 miejscowego
czasu (w Polsce jest dopiero 21.00) jest plus 28 stopni, na szczęście lekko
wieje.
Księżyc powoli idzie do pełni, pojawia się nad Turcją i będzie mi świecił na
poduszkę prawie do rana. Śpimy jak susły.