Maciej Pinkwart

Grecja 2026

Słoneczny patrol

 

18. Kraj Hery, wieś Posejdona

 Morze Egejskie

22 sierpnia, sobota. Niemal dokładnie dwa miesiące później lecimy w tamtą stronę ponownie – tym razem startujemy bladym świtem z Pyrzowic, żeby po dwóch godzinach samolotem LOT-u wylądować na wyspie Samos. Lądowanie robi wrażenie. Pilot musi wymanewrować między wysokimi górami a morzem, żeby trafić na jedyny dwukilometrowy pas lotniska. Żartów nie ma i Renatka boi się nie bez przyczyny: 3 sierpnia 1989 roku podczas podchodzenia do lądowania samolot lokalnych linii Olympic Aviation rozbił się na górze Kerkis (najwyższy szczyt, Vigla, ma ponad 1400 m), która dominuje nad lotniskiem… A Kerkis to – z nazwy – szczyt należący do Kirke, więc jest jeszcze niebezpieczeństwo, że czarodziejka zamieni nas w świnie, jak to się przydarzyło marynarzom Odyseusza…

Samos - lotniskoAle lądujemy perfekcyjnie, niemal nie czując podmuchów wiatru ani momentu, kiedy koła dotykają pasa. Nieco inaczej będzie podczas powrotnego startu… Samolot zatrzymuje się i wysiadamy na lotnisku imienia Arystarcha z Samos. To jeden z czterech Samijczyków, których kojarzę, może najmniej znany, choć może też najciekawszy. Żyjący w IV w. p.n.e. astronom i matematyk, autor dzieła O rozmiarach i odległościach Słońca i Księżyca, w innym, niezachowanym do dziś dziele pisał (o czym wiemy z pism Archimedesa), że Ziemia krąży wokół Słońca po okręgu i obraca się wokół własnej osi. I że wokół słońca krążą też inne planety. Czyli głosił teorię heliocentryczną na jakieś 1800 lat przed Kopernikiem… Prawdę powiedziawszy, o usytuowaniu Słońca, a nie Ziemi w centrum ówczesnego świata przebąkiwali już Pitagorejczycy, a może nawet sam pogromca trójkątów prostokątnych, a także Platon i jego uczniowie. Ale Arystarch swoje twierdzenia oparł na dobrze ugruntowanej teorii i to jego z tego powodu oskarżano o bezbożność. Ale chyba przeżył i nie musiał odszczekiwać swoich twierdzeń, jak biedny Galileusz, który wyszedł z awantury heliocentrycznej obronną ręką czy Giordano Bruno, który sporu z Kościołem nie przeżył.

Lotnisko jest małe, sympatyczne i w zasadzie puste, więc zastanawiamy się, czy nie dolecieliśmy pomyłkowo do Radomia. Ale temperatura, która w słońcu na pewno przekracza 50 stopniu, szybko nas sytuuje prawidłowo w geografii. Tutejszy aerodromos funkcjonuje już od 1976 r., ale mimo wzrostu ruchu turystycznego nie jest szczególnie popularny: dziennie poza sezonem ląduje tu kilka-kilkanaście maszyn. W sezonie – może ponad dwadzieścia. Co ciekawe – port lotniczy został sprywatyzowany w 2015 r. (jak kilkanaście innych w Grecji) i zarządza nim spółka joint venture, w skład której wchodzi niemiecki Fraport z Frankfurtu i grecka firma Copelouzos Group oraz państwowy fundusz prywatyzacyjny. Lotnisko w 2025 r. obsłużyło niespełna pół miliona pasażerów – większość (prawie 286 tysięcy) z zagranicy. Wśród turystów oczywiście dominują Grecy, z obcokrajowców na Samos ląduje najwięcej… Holendrów. Potem są Niemcy, Szwedzi, Duńczycy i Polacy, których w 2022 r. było prawie 18 tysięcy. Dziś jest nas chyba znacznie więcej, bo jedno z biur podróży (którym i my się posłużyliśmy tym razem do wynajęcia lotu i kwatery) ma na Samos stały kontrakt, a sam tylko LOT lata tu z Katowic i Warszawy.

Przed lotniskiem piloci i przewodnicy czekają na zorganizowanych turystów, a rozwożą ich autokary, przeważnie należące do tutejszej firmy Rhenia Tours, co nas oczywiście cieszy, ale jak zwykle i tym razem postawiliśmy na transport indywidualny. Wynajmujemy zamówiony wcześniej samochód (tym razem jest to niewielki, ale wygodny Nissan Micra) w firmie Aramis i objeżdżamy pół wyspy przez góry i niewielkie miasteczka, by bardzo krętą drogą wśród lasów dotrzeć do niewielkiej miejscowości Positonio (także: Poseidonio, co jest może właściwsze, bo nazwa pochodzi od Posejdona).

Restauracja w PosidonioPrzyjeżdżamy trochę za wcześnie, bo pokój jeszcze nie gotowy, więc czekamy i popijając kawkę w portowej restauracji rozglądamy się wokół. Ta restauracja to najważniejszy punkt tego wybrzeża. Należy do niej długi pomost, do którego dopływają i przy którym cumują motorówki – i samodzielne, pełnomorskie i niewielkie, właściwie pontony, które dowożą na brzeg (najczęściej: na kolację i śniadanie) pasażerów jachtów, których zwykle kilkanaście stoi na redzie w naszej zatoce. Najwięcej jest tureckich, czemu się dziwić trudno, po Turcja leży przed nami w całej rozciągłości, po drugiej stronie cieśniny Mycale, która tutaj ma od półtora do trzech kilometrów. Ciekawe, że prawie na każdym z tureckich jachtów czerwonej fladze z sierpem księżyca i gwiazdką towarzyszy flaga grecka, w biało-niebieskie pasy z białym krzyżem na niebieskim tle. Ta harmonia dziwnie kontrastuje z ciągłymi konfrontacjami wojennymi po obu oficjalnych stronach. Poza tym są jachty niemieckie, jeden duński, dwa polskie i oczywiście greckie.

Nazywanie Posidonio miejscowością to lekka przesada, a przeczytałem też, że to cicha wioska rybacka… Rybaka nie widziałem nawet na zdjęciu, ryby, owszem, są  – w morzu dzięki niemal krystalicznej wodzie widać ich sporo, rano i wieczór rzucają się w powietrze nawet 30-centymetrowe sztuki, ale w restauracyjnym menu nie ma ich za dużo, a kuter ani jeden nie pojawił się w zasięgu wzroku. Zabudowania to prawie wyłącznie domki i apartamenty do wynajęcia, a infrastruktura turystyczna to jedna restauracja, jeden sklepik, dumnie nazywający się supermarketem i chyba jeden kościół (słyszałem niedzielną mszę). Jest jeszcze jeden basen. To wszystko nad zatoką, której brzeg ma jakieś 700 metrów, zabudowanych jest przeważnie 20-50 m w głąb od morza, przy drodze dojazdowej – 200 m.

No i jest morze. Plaża nie koniecznie piękna, mniej więcej szerokości dwóch i pół metra, pokryta grubym, szarym żwirem, na której z trudem mieści się trochę leżaków, żelazne krzesła iPosidonio plastikowe pufy z reklamą jakiejś firmy. Ale jak ktoś nie poszukuje tu lazuru Karaibów, to jest w porządku (lazur Karaibów też jest, tylko trochę w innym miejscu, mamy w planie go zobaczyć). Zejście do wody po grubych kamieniach, ale kilka kroków dalej w głąb morza – miły piaseczek, woda ciepła i prawie zawsze spokojna. A większa część tej pseudoplaży ocieniona jest drzewami tamaryszkowymi, tak że żadne parasolki nie są potrzebne, by wypoczywać w cieniu. Jak ktoś chce, to i słońce znajdzie.

Pokój gotowy, wprowadzamy się. Usłużny właściciel, a może dzierżawca, Turek zdaje się, pomaga wnieść na piętro walizki. Nasz apartament ma 20 m2, ale wydaje się okropnie ciasny. Na drugi dzień już wszystko ułożone, przyzwyczajamy się. Najważniejsze, że w drzwiach balkonowych i w okienku w łazience są siatki antykomarowe. I rzeczywiście, z komarami mamy spokój. Na Samos gryzą nas jadowite muszki…

Nie urządzamy się, tylko na początek odsypiamy zarwaną noc. Późnym popołudniem kąpiel w morzu (mam specjalne buty na takie niebałtyckie plaże, kupione na Lesbos rok temu i jeszcze nie bardzo zniszczone), potem w basenie, kolacja w tawernie z widokiem na morze, jachty i Turcję, wizyta w markecie, wieczór przy winie na balkonie z widokiem na morze. Morza prawie nie widzimy: tamaryszki zasłaniają nie tylko słońce na plaży… Ale, w sumie, już tyle pespektyw na Morze Egejskie mieliśmy…

Samos słynie z lokalnego muscatu, pochodzącego z winnic, uprawianych wysoko w górach, prawie na wysokości 900 metrów, w układzie tarasowym, na łupkach granitowych, pozostałościach żwiru wulkanicznego, niekiedy na wapieniach. Jest słodki i bardzo słodki, o intensywnie żółtym kolorze i gdyby nie etykieta, można by go z daleka wciąż za oliwę. Kupujemy muscat o nazwie Samos (dokładniej – nazwa jest mieszaniną grecko-francuską: Σάμος Vin Doux), ja wyszukuję coś czerwonego. Potem dorzucam jeszcze metaxę, którą robi się tutaj z tajemniczej mieszanki muscatu, winiaku i ekstraktu z miejscowych ziół. Po 22.00 miejscowego czasu (w Polsce jest dopiero 21.00) jest plus 28 stopni, na szczęście lekko wieje.

Księżyc powoli idzie do pełni, pojawia się nad Turcją i będzie mi świecił na poduszkę prawie do rana. Śpimy jak susły.

Spis treści

C.d.n.