Wstęp
Dlaczego Zakopane?
Co roku odwiedza Zakopane kilka milionów turystów.
Coraz większy procent stanowią wśród nich goście zagraniczni,
przede wszystkim z Europy Zachodniej i Ameryki, a także z kraju
naszych południowych sąsiadów. Mimo popularności
podgiewontowej stolicy wciąż i w naszym kraju są tacy, którzy
do Zakopanego przyjeżdżają po raz pierwszy i rozpoczynają
swoją wielką przygodę z Tatrami i Podhalem. Dla wielu z nich
Zakopane staje się jedną z najbardziej atrakcyjnych propozycji
spędzenia zimowych lub letnich wakacji. Magnesem, przyciągającym
od blisko dwóch wieków gości w nasze strony są przede
wszystkim Tatry - dla wielu najpiękniejsze góry świata, jedyne
w tej części Europy pasmo górskie o charakterze alpejskim.
Mimo swego niewielkiego obszaru (ok. 750 km2, w tym w
granicach Polski ok. 170 km2) są Tatry bardzo
atrakcyjne przede wszystkim z uwagi na swą różnorodność: od
podgórskich łąk do alpejskich, nagich turni dzielą turystę 3-4
godziny drogi. Jednocześnie Tatry są górami groźnymi: nagłe
zmiany pogody, trudne i bardzo trudne trasy, dzikie zwierzęta -
to wszystko pociąga młodych i starszych mieszkańców miast.
Wycieczki turystyczne, a także wspinaczki alpinistyczne pozwalają
na kontakt z przyrodą, wciąż jeszcze broniącą się przed
ingerencją techniki i zanieczyszczeniem środowiska, umożliwiają
też ruch i wysiłek fizyczny na świeżym powietrzu - tak pożądany
dla współczesnych ludzi, przywiązanych do biurek i samochodów.
Dla Polaków wszakże Tatry mają walory zupełnie szczególne -
od początków XIX wieku stanowią symbol niepodległości i
wolności. W czasach, gdy ziemie polskie były podzielone między
zaborcze mocarstwa - Rosję, Austrię i Niemcy, Polacy spotykali
się w Tatrach i Zakopanem, tu czując się "u siebie",
z kontaktu z piękną przyrodą i nieskażoną ludową kulturą górali
polskich czerpiąc siły do walki o tożsamość narodową. Tatry
- jako najwyższe miejsce Ojczyzny, nie znające gwałtu i ucisku,
zdałoby się - niezniszczalne, stały się wielką świątynią
narodową, gdzie człowiek jest sam na sam z Bogiem i przyrodą.
Tym sacrum w dużej mierze Tatry pozostały do dziś.
Oferują nadal piękne przeżycia estetyczne, obok niewątpliwych
atrakcji o charakterze sportowym (wspinaczka, narciarstwo,
paragliding, cyklistyka górska).
Zakopane - jedyna większa miejscowość pod polskimi Tatrami -
jest dla jednych głównym ołtarzem tej tatrzańskiej świątyni,
dla innych tylko przedsionkiem, dla wszystkich - sporą atrakcją.
Sprawia to przede wszystkim tradycja, zapoczątkowana przed półtora
wiekiem, kiedy to - przede wszystkim z przyczyn zdrowotnych - pod
Tatry zaczęli przyjeżdżać artyści, literaci, muzycy i
naukowcy. Wielu z nich osiadło tu na stałe, dla większości
Tatry i ich sąsiedztwo stało się inspiracją dla twórczości.
Z początkiem XX w. znaczna część polskiej kultury kształtowała
się pod wpływem Tatr i folkloru góralskiego. Do dziś
utrzymuje się, w dużej mierze słuszne, przeświadczenie, że
Zakopane to miasto artystów. Jednocześnie kultywowany do dziś
piękny folklor góralski, dawne stroje i obyczaje (przechowywane
zwłaszcza w wioskach w pobliżu Zakopanego) stanowią atrakcję
dla turystów. Wreszcie - jest Zakopane miejscowością, której
klimat od lat uchodzi za leczniczy, pomagający zwłaszcza w nieżytach
górnych dróg oddechowych, rozmaitego typu alergiach i stanach
anemicznych. Stąd spora popularność wczasów leczniczych i
rodzinnych.
Od dwóch stuleci Zakopane przyciąga miłośników dość, zdawałoby
się, sprzecznych sposobów spędzania czasu. Przyjeżdżają tu
amatorzy wiejskiej ciszy i spokoju - i osoby spragnione dyskotek
i bogatego życia towarzyskiego. Spotykają się na ulicach
miasteczka miłośnicy muzyki poważnej i pasjonaci folkloru góralskiego.
Alpiniści mijają się z bywalcami wygodnych kawiarń. Narciarze
i sportowcy toczą dysputy z bojownikami ochrony przyrody. Artyści
i profani, intelektualiści najwyższej klasy i zwykli zjadacze
chleba... Dla wszystkich jest Zakopane miejscowością interesującą
i pociągającą. Dla Ciebie też.