Maciej Pinkwart, Północna Słowacja...
WIELKI SZARISZ (Veľký Šariš, 269 m npm). Miejscowość XIII-wieczna, usytuowana w terenie, zasiedlonym nieprzerwanie od paleolitu. Od VIII do XI w. była tu osada słowiańska, po której zostały liczne okazy ceramiczne. Dokumenty o założeniu W.Sz. pochodzą z XIII w., kiedy już stał tu kościół parafialny i siedziba archidiakonatu. Od XIII do XVI w. istniał klasztor augustianów, w tym samym czasie osiedli tu sascy koloniści. W 1299 r. miejscowość stała się wolnym miastem, ale w XV w. weszła w zależność od Szaryskiego Zamku i do jego zburzenia pełniła funkcję podgrodzia. Od XVII w. miała prawo organizowania jarmarków, a właścicielami miasteczka byli przedstawiciele rodu Rákóczych, potem Aspremontów. Od XIX w. w coraz większym stopniu rozwijał się przemysł spożywczy, potem chemiczny i budowlany.
Zabytki:
Zamek Szaryski - patrz osobne hasło.
Kościół katolicki, wczesnogotycki z XIII-XIV w., przebudowany w stylu barokowym w 1686 r.
Kapliczka gotycka z połowy XIV w., niegdyś stanowiąca część renesansowego kasztelu, zburzonego po 1945 r.
Kapliczka cmentarna św. Elżbiety, barokowa, z XVIII w.