Maciej Pinkwart, Północna Słowacja...
TWARDOSZYN (Tvrdošín, 569 m npm). Miasto powiatowe na Górnej Orawie, na trasie między Chochołowem i Chyżnem a Orawskim Zamkiem, w dolinie rzeki Orawy, w miejscu gdzie łączy się ona z potokiem Oravica, ok. 9,5 tys. mieszkańców. Miejscowość uchodzi za najstarszą na Orawie i jedną z 20 najstarszych na Słowacji - powstała w XII w. (pierwsza wzmianka z 1111 r. jako Toarsin, jako Tvdrošin z 1265 r.), początkowo jako siedziba komory celnej w pobliżu granicy z Polską. Wiodła tędy najstarsza droga między Bałkanami a wybrzeżem Bałtyku. Królewska celnica (podległa żupanowi zwoleńskiemu) znajdowała się przy brodzie przez Orawę między dzisiejszym Twardoszynem a krasną Horką. W 1369 r. król Ludwik nadał mu prawa królewskiego wolnego miasta. W XVI w. T. popadł w zależność od Thurzonów z Orawskiego Zamku. Od 1640 r. dysponował prawem do trzech jarmarków rocznie. W XVII w. miasto mocno podupadło na skutek wojen religijnych i spustoszeń, dokonanych przez wojska litewskie w 1683 r. W XVIII w. rozwój rzemiosła (garncarstwo, tkactwo, garbarstwo, kamieniarstwo). Od 1777 r. Twardoszyn był siedzibą powiatu i prawa te miał do 1922 r. Na przełomie XIX i XX w. ośrodek narodowej kultury słowackiej (ruch teatralny, drukarnia). Prawa miejskie T. otrzymał w 1965 r. Obecnie spory ośrodek przemysłowy (przemysł spożywczy, duże zakłady mięsne), restauracje, sklepy (w tym markety spożywcze), redakcja czasopisma "Naša Orava". Najbliższy i największy ośrodek turystyczny - Jezioro Orawskie (6 km). W południowej części miasta w końcu lat 70. powstał na rzece Orawa dodatkowy zalew wyrównawczy o powierzchni 0,9 ha. Obecnie do miasta włączone są przysiółki Medvedzie (od 1967) i Krásna Hôrka (1974). Pierwszy z nich datuje swoją historię z 1355 r., choć na jego terenie odnaleziono zabytki z młodszej epoki brązu. Mieszkała tu i działała Maria Medvedzka (1914-1987), znana na Słowacji malarka, której galeria autorska znajduje się w Niedźwiedziach i jest częścią Galerii Orawskiej. Krásna Hôrka jest młodsza, pochodzi z początków XV w. i obecnie na jej północno-zachodnich stokach powstaje willowa dzielnica Twardoszyna.
Interesujące:
Drewniany kościół p.w. Wszystkich Świętych, usytuowany na starym cmentarzu w centrum miasta, gotycki z I połowy XV w., (wg tradycji kościół w tym miejscu istniał już w początkach XIV w., wg dokumentów od 1390 r.), polichromia z 1653-54, ołtarz późnogotycki z I połowy XVI w. Na przykościelnym cmentarzu kamienny nagrobek Gašpara Koda z XVI w. z inskrypcją po łacinie. Kościół z cmentarzem otoczone renesansowym murem z barokową bramą. Zabytek jest wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Czynne VII-VIII 10oo-16oo oprócz poniedziałków, IX-VI na zgłoszenie telefoniczne +421-43/5322 167 lub e-mail: msksts@orava.sk, wstęp 1 €/0,50 €.
Kościół parafialny p.w. Św. Trójcy (Trojičné namestie), murowany, trzynawowy, pierwotnie drewniany renesansowy z II połowy XVI w., murowany od 1628 r. w 1664 w stanął dzisiejszy kościół, przebudowany po 1766 w stylu barokowym. Nad wejściem do zakrystii ludowa rzeźba św. Floriana z II połowy XVIII w.
Kaplica Matki Bożej Bolesnej, barokowa, z 1749 r., na ulicy Vojtaššákovej .
Galeria Marii Medveckiej, 027 44 Tvrdošin-Medvedzie, tel. +421-43/5322793, czynne IV-X codziennie z wyj. poniedziałków w godz. 10oo-16oo, wstęp 1 €/0,50 €. Prezentuje malarską i rysunkową twórczość mieszkającej tu artystki (1914-1986), która studiowała w Bratysławie i Wiedniu i znana jest szeroko ze swojej realistycznej twórczości, przedstawiającej przede wszystkim artystyczne pejzaże z Orawy i ludzi tego regionu. Ekspozycja prezentowana jest w klasycystycznym dworku rodziny Medvedzkich z XIX w., na powierzchni blisko 583 m2, gdzie pokazywanych jest stale 266 dzieł artystki.
Art Galéria Schürger, Trojičné námestie 183, 027 44 Tvrdošín, Tel./fax: 043 53 222 68, e-mail: info@art-galeria.sk, www.art-galeria.sk, czynne 14oo- 18oo. (w innym terminie - tel. +421-903 783 127). Prywatna galeria sztuki prowadzona przez Juraja Schürgera, prezentująca wystawy (połączone ze sprzedażą) dzieł sztuki słowackich artystów.
Zapora wyrównawcza Twardoszyn, na rzece Orawa, z jeziorem o pojemności 2,9 mln m3, rozciągająca się między Twardoszynem a Dolnym Stefanowem.
Miejscowościami partnerskimi
Twardoszyna w Polsce są Kościelisko, Sucha Beskidzka i
Kobylnica.