Maciej Pinkwart, Północna Słowacja...
TURIEC - kraina historyczno-geograficzna w północnej części
środkowej Słowacji, w dorzeczu rzeki Turiec. Nazwa od zamku
Turiec, potem przemianowanego na Zniev. Usytuowany między
grzbietami Małej (od zachodu) i Wielkiej Fatry (od wschodu) oraz
Kremnickich Wierchów (od południa). Wyłączony z komitatu
Zwoleń w I połowie XIV wieku jako samodzielna jednostka
administracyjna, ze stolicą najpierw w zamku Sklabiňa, od 1772
r. w Martinie.
Osadnictwo w dolinie Turca pojawiło się w pierwszym tysiącleciu przez
naszą erą, szczególnie licznie w okresie kultury łużyckiej i
halsztackiej. Jeszcze przed włączeniem w skład państwa węgierskiego
powstały tu zamki Wyszehrad, Priekopa (dziś dzielnica Martina),
Horné Jaseno, Sklabiňa, Blatnica). Kolonizacja słowiańska
trwała tu szczególnie intensywnie w XIII i XIV wieku, w
ostatniej fazie wsparta przez kolonizację niemiecką.
Wzdłuż ważnych dróg handlowych w średniowieczu powstały tu
miasta Martin, Sučany, Turany, Mošovce, Slovenské Pravno i
Klasztor pod Zniewem. Zamki, niektóre powstałe przed, niektóre
tuż po najeździe tatarskim w 1241 r., nie miały większego
znaczenia strategicznego i nie przetrwały zbyt długo.
W spisie ludności w 1910 r. w rejonie Turca mieszkało przeszło
55 tys. osób, z czego Słowacy stanowili 73,6%, Niemcy 21,3%, Węgrzy
4,2%.
Najważniejszą częścią gospodarki było rolnictwo, hodowla
bydła i owiec, a także olejarstwo. Przemysł koncentrował się
- podobnie jak dziś - w Martinie. Tamże w latach 60-tych XIX
wieku koncentrował się słowacki ruch narodowy (patrz -->Martin).
Największym ośrodkiem turystycznym i narciarskim regionu także
jest Martin, gdzie znakomicie wykorzystywane są wschodnie stoki
Małej Fatry (obszar Velké Luky). Popularnym uzdrowiskiem są
Turczańskie Cieplice.
Większe miejscowości: Martin, Pribovce, Klasztor nad Zniewem,
Turczańskie Cieplice.
Rzeki: Turiec.
Trasy: nr 4.