Maciej Pinkwart, Północna Słowacja...

ŚWIDNIK (Svidník). Miasto powiatowe w górnym Szariszu, w Beskidzie Niskim, w miejscu gdzie rzeka Ladomirka wpada do Ondawy, powstało w 1944 r. po połączeniu Wyżniego i Niżniego Świdnika. Najstarsza wzmianka o miejscowości jest z 1330 r., należała do dominium Stroczyn, od 1379 do Makowicy. Od XVII w. stała się znanym centrum targowym. W 1806 r. stacjonowało tu rosyjskie wojsko pod dowództwem gen. Kutuzowa. Od połowy XIX w. Wyżni Świdnik był siedzibą powiatu. Podczas walk w 1944 r. miejscowość została poważnie zniszczona. W tzw. operacji karpacko-dukielskiej zginęło w okolicach Świdnika przeszło 84 tys. żołnierzy Armii Czerwonej. W latach 50. zaczął intensywnie rozwijać się przemysł, głównie tekstylny, maszynowy i spożywczy. Prawa miejskie Ś. otrzymał dopiero w 1964 r. Dziś jest też ważnym centrum kultury ukraińskiej i rusińskiej na terenie północnej Słowacji. Działa tu m.in. gimnazjum z ukraińskim językiem wykładowym i muzeum ukraińskiej kultury, odbywają się także festiwale folkloru ukraińskiego (w specjalnie wybudowanym amfiteatrze).

Zabytki:

Kościół greckokatolicki, późno barokowy z II połowy XVIII w.

Kościół greckokatolicki klasycystyczny z ok. 1800 r.

Kościół rzymsko-katolicki, secesyjny z 1940 r.

Kasztel, barokowy, z końca XVIII w.

Muzea:

Państwowe Muzeum Kultury Ukraińsko-Rusińskiej, 08901 Svidník, Centrálna ul. 258. Czynne od wtorku do piątku w godz. 8³⁰-16⁰⁰, w soboty i niedziele 10⁰⁰-16⁰⁰.
Muzeum powstało w 1956 r. w Preszowie, od 1964 r. ma siedzibę w Świdniku. Główna ekspozycja otwarta została w 1991 r. prezentuje rozwój ukraińsko-rusińskiej społeczności północnej Słowacji, ukazując obiekty archeologiczne, dokumenty historyczne, wytwory kultury materialnej i duchowej. Dokumentuje także działalność literacką Ukraińców i Rusinów na Słowacji.
Oddziałem muzeum jest Etnograficzna Ekspozycja w Przyrodzie (skansen), gromadzący na 10-hektarowej przestrzeni zabytki ludowej architektury i budownictwa tej części Wschodniej Słowacji, a także wyposażenie wnętrz mieszkalnych i gospodarczych. Skansen mieści się w pobliżu amfiteatru, gdzie co roku odbywają się festiwale kultury słowackich Ukraińców i Rusinów.

Galeria Dezyderego Millyego, 08901 Svidník, Partizánska ul. Czynne od wtorku do piątku w godz. 8³⁰-16⁰⁰, w soboty i niedziele 10⁰⁰-16⁰⁰. Oddział Muzeum Kultury Ukraińsko-Rusińskiej. Usytuowane w XVIII-wiecznym kasztelu, prezentuje dzieła sztuki ukraińsko-rusińskiej ze Słowacji. Ekspozycja zawiera cenny zbiór ikon z XVI-XVIII w.

Wojskowe Muzeum Zakładu Historii Armii Republiki Słowackiej, 08901 Svidnik, Bardejovská ul. 25/414. Czynne codziennie z wyj. poniedziałków w godz. 8⁰⁰-16³⁰.
Muzeum powstało w 1965 r., początkowo pod nazwą Muzeum Dukielskie, od 1993 r. pod obecną nazwą. Otwarte dla publiczności w 1969 r. Usytuowane jest w nowoczesnym budynku (w kształcie wielkiej miny przeciwczołgowej), mieszczącym sale ekspozycyjne, pracownie i magazyny. Poświęcone jest głównie historii II wojny światowej (są też eksponaty z czasów I wojny), ze szczególnym uwzględnieniem operacji karpacko-dukielskiej. Gromadzi przeszło 9 tys. obiektów - od mundurów i broni do dokumentów i rzeczy osobistych. Częścią muzeum jest swoisty skansen - usytuowane wokół gmachu muzeum i wzdłuż drogi, prowadzącej na Przełęcz Dukielską kilkadziesiąt okazów techniki wojskowej, używanych w operacji wkroczenia Armii Czerwonej na teren Słowacji. Muzeum opiekuje się także pomnikiem i cmentarzem żołnierzy radzieckich w Świdniku (pochowano tam 9 tys. osób) oraz pomnikiem Armii Czechosłowackiej na Przełęczy Dukielskiej. Obok tego ostatniego znajduje się usytuowana na granicy polsko-słowackiej 48-metrowa wieża widokowa, z której widać całą panoramę terenu, gdzie w okresie od 8 września do 27 listopada 1944 r. rezegrana była bitwa dukielska.

Zakwaterowanie: Hotel Dukla-Senior**, Sovietskych hrdinov 221, 08901 Svidník, Hotel Rubin*, 08901 Svidník.

EPowrót do leksykonu
E Powrót do "Spisu treści"