Maciej Pinkwart, Północna Słowacja...
SPISKA STARA WIEŚ (Spišská
Stará Ves). Niewielkie
miasto (2.300 mieszkańców) u stóp Magury Spiskiej, nad
potokiem Kowniny (Rieka), ważne centrum Zamagurza, w
przeszłości miejsce kontaktów na "najwyższym
szczeblu" między Polską a Węgrami, obecnie w związku z
podziałem Zamagurza między Polskę a Słowację mocno straciło
na znaczeniu, po II wojnie rozwija się jako ośrodek
przemysłowo-rolniczy, ostatnio także turystyczny.
Miejscowość istniejąca już prawdopodobnie na przełomie XII i
XIII w., zniszczona w czasie najazdu tatarskiego, ponownie
zasiedlona przez rodzinę Berzeviczych. Od 1337 r. do XIX w.
wchodziła w skład dominium czerwonoklasztorskiego. Według
tradycji, w 1108 w tej okolicy spotkał się Bolesław Krzywousty
z węgierskim królem Kolomanem I. Może to właśnie wtedy
uzgadniano szczegóły kontraktu małżeństwa Bolesławowej
córki Judyty z synem Kolomana, Stefanem, w myśl którego
węgierski królewicz otrzymał w posagu Spisz. W 1399 r. S.S.W.
otrzymała prawa miejskie. W 1385 r. po raz pierwszy spotkali
się tu Jagiełłowie, Władysław i Witold, z Zygmuntem
Luksemburczykiem. W 1398 r. zawarto tutaj układ o przyjaźni na
16 lat (zerwany potem przez Zygmunta w 1409 r. przez podpisanie
traktatu z Krzyżakami), prawdopodobnie królowie zjechali się
tu jeszcze rok wcześniej. W 1423 r. Zygmunt Luksemburczyk i
Władysław Jagiełło pertraktowali w S.S.W. ponownie, a w 1474
r. tutaj właśnie Maciej Korwin i Kazimierz Jagiellończyk
junior popisali pokój po trzyletniej wojnie o tron węgierski.
Osadnictwo na tym terenie w dużej mierze pochodziło z Polski, a
jeszcze w końcu XIX w. większa część ludności mówiła po
polsku. W 1878 r. miejscowość zniszczył pożar. Do 1960 r.
była siedzibą powiatu Zamagurze. Obecnie rozwija się tu
przemysł tekstylny ("Tatrasvit"), metalowy (filia
popradzkiej "Vagonki") i spożywczy.
Zabytki:
Kościół katolicki Wniebowzięcia Panny Marii, gotycki z I połowy XIV w., jednonawowy, przebudowany w stylu barokowym w 1772 r. W prezbiterium gotyckie sklepienie krzyżowe, gotyckie obrazy w ołtarzach bocznych, większość wnętrza barokowa.
Dwie kapliczki przydrożne, barokowe i klasycystyczne.
Cmentarz żydowski, zniszczony, przy ul. Jesenského, z XIX i XX w.
Zakwaterowanie: Hotel
Cyprian.