Maciej Pinkwart, Północna Słowacja...
STARY ZAMEK
Usytuowany na prawym brzegu Wagu, powyżej miejscowości Nezbudská Lučka, w
pobliżu Warina i Streczna, na malowniczym lesistym wzgórzu nad Domaszyńskim
Meandrem, 60 m nad lustrem rzeki, w miejscu, gdzie znaleziska archeologiczne
wykazały ślady osadnictwa już od czasów prehistorycznych.
W pisemnych źródłach pojawia się po raz pierwszy za panowania Beli IV w 1241 r.,
kiedy to jest majątkiem królewskim. Za panowania Matusza Czaka (początek XIV w.)
był siedzibą władz prowincji, i aż do co najmniej 1354 r. nazywany był Zamkiem
Warin. Za panowania rodziny Pongráców, na przełomie XV i XVI w. zaczął tracić na
znaczeniu i popadał w ruinę. Początkowo właściciele zaczęli zbierać środki na
jego renowację, nawet wystąpili do króla Ludwika II o zezwolenie na to, by
daniny z posiadłości rodowych przez sześć lat przeznaczać na odbudowę. Ale w
1561 r. zwrócili się do cesarza Ferdynanda I o zgodę na zburzenie zamku i
postawienie innego w bardziej dogodnym miejscu, jako że położenie Starego Zamku
nie pozwalało na to, by skutecznie mógł być siedzibą administracji władz
dominium. Mimo zgody Ferdynanda, zamek jednakże ocalał, choć Pongrácowie
przenieśli swą siedzibę do kasztelu w Warinie, zachowując nieco zniszczoną
twierdzę jako ewentualny bezpieczny bastion obronny.
Z XVII-wiecznych opisów wiemy, że dolny zamek otaczały wysokie i masywne mury,
zaś przy bramie wejściowej znajdowały się dwa pomieszczenia dla strażników, w
obrębie murów były też trzy baszty obronne. Na terenie dolnego zamku usytuowana
była cysterna na wodę, stajnie, piwnice i zejście do Wagu. Średni zamek stanowił
siedzibę kasztelana i większości załogi twierdzy, tutaj także były pomieszczenia
kuchenne i gospodarcze oraz ciemnica. Górny zamek tworzyła czterokondygnacyjna
wieża, zakończona tarasem obserwacyjnym, otoczonym włoską attyką. Na najwyższej
kondygnacji umieszczone były działa, była tam także prochownia i zbrojownia.
Pod zamkiem było niewielkie gospodarstwo hodowlane, gdzie trzymano owce, krowy i
drób, była także zagroda z końmi, a w pobliżu dwa ogrody i sad.