Maciej
Pinkwart
Maciej
Pinkwart
Zakopiańskim
szlakiem
Walerego i Stanisława
Eljaszów
Mojej Córce – Joasi
Odcinek 10
Posłowie
Przebogata spuścizna po Eljaszach nie zachowała się w całości. Stosunkowo największa część zbiorów znalazła się w Muzeum Narodowym w Krakowie i w archiwum Witolda Henryka Paryskiego w Zakopanem, gdzie zaczął ją w czasie II wojny światowej opracowywać Jan Reychman, czego m.in. efektem okazała się jego książka Peleryna, ciupaga i znak tajemny, w której opisał Eljaszów w rzędzie innych zakopiańskich dziwaków i mitomanów. On też opublikował (niestety, w wielu miejscach błędny) życiorys Walerego i Stanisława w Polskim słowniku biograficznym. Z tych samych źródeł (Muzeum Narodowe, archiwum W.H.P.) korzystali zwykle nieliczni piszący o Walerym, a niezapomniany dyrektor Muzeum Tatrzańskiego Juliusz Zborowski posługiwał się archiwaliami Stanisława przy niektórych swych publikacjach dotyczących dziejów turystyki tatrzańskiej. W licznych opracowaniach wykorzystywane są teksty Przewodników Walerego, a także jego rysunki, przy czym są one zwykle reprodukowane z odbitek, a nie ze znajdujących się w krakowskich Zbiorach Czapskich oryginałów. Publikacje Stanisława Eljasza-Radzikowskiego - oparte na oryginalnych, dziś trudno dostępnych czy wręcz zaginionych dokumentach są dokonaniami naukowymi o trwałej wartości. Do jego prac historycznych do dziś odwołują się badacze. Widząc rzetelność naukową artykułów i książek Eljasza należy żałować, że tak wielu zamierzeń nie udało mu się zrealizować.
Kontynuacją prac toponomastycznych Stanisława są właściwie tylko badania Witolda H. Paryskiego w dziedzinie nazewnictwa tatrzańskiego. Przygotowywana przez piszącego te słowa publikacja Raptularzy tatrzańskich Walerego i niektórych prac Stanisława jest także tylko kroplą zaczerpniętą z morza materiałów pozostawionych w dokumentach i rękopisach Eljaszów.
Kraków - podobno jedyne miasto polskie, które umie i chce czcić swoich „wielkich” - nadał imię Walerego Eljasza-Radzikowskiego pięknej arterii łączącej Azory z Bronowicami. Jeżdżą nią wszyscy udający się z Krakowa do Katowic. W Zakopanem ani ojciec, ani syn nie mają swojej ulicy. Willa „Siemianówka”, w której mieszkał przez 15 lat Walery, a następnie w latach międzywojennych Tadeusz Siemianowski - wymaga szybkiej interwencji konserwatorskiej. Nie ma na niej nawet tablicy pamiątkowej. Towarzystwo Tatrzańskie i kontynuujące jego tradycje PTTK upamiętniły w rozmaity sposób wielu swoich działaczy - ale Eljaszowie nie doczekali się nawet portretu w Dworcu Tatrzańskim, czy w schronisku nad Morskim Okiem, o które obaj walczyli dla Polski. W Dzień Zaduszny na grobach ich nie palą się świece...
Autor ma nadzieję, że publikacja Zakopiańskim szlakiem Walerego i Stanisława Eljaszów przypomni bywalcom Zakopanego te niesłusznie zapomniane postacie współtwórców turystyki tatrzańskiej i legendy Tatr, dzięki którym między innymi umiłowanie naszych najwyższych gór stało się powszechne u Polaków.
Bibliografia
drukowanych prac o tematyce tatrzańskiej i podtatrzańskiej Walerego i Stanisława Eljaszów (opracowana na podstawie materiałów Witolda H. Paryskiego i własnych). Układ chronologiczny.
Poniższy spis nie zawiera z pewnością wszystkich drobnych notatek prasowych, zwłaszcza, że ukazywały się też wzmianki bez podpisu autorów. Przy niektórych pozycjach brak numerów czasopism czy stronic - jest to spowodowane tym, że autorzy bibliografii nie dotarli do pewnych pism i informacje o ich zawartości mają „z drugiej ręki”.
Skróty:
„Alm. Tat.” - „Almanach Tatrzański”, Zakopane
„Čas. MSS” - „Časopis Muzealnej Slovenskej Spoločnosti”, Turčansky Sv. Martin
„Gaz. Podh.” - „Gazeta Podhalańska”, Nowy Targ
„Gaz. Zak.” – „Gazeta Zakopiańska”, Zakopane
„Karp. Post” - „Karpathen Post”, Kesmark
„Kur. Zak.” – „Kurier Zakopiański”, Zakopane
„Pam. TT.” - „Pamiętnik Towarzystwa Tatrzańskiego”, Kraków
„Prz. Zak.” - Przegląd Zakopiański”, Zakopane
„Sbor. MSS” - „Sbornik Muzealnej Slovenskej Spoločnosti”, Turčansky Sv.Martin
„Tur. Lap.” - „Turistak Lapja”, Budapest
„Tyg. Il.” - Tygodnik Ilustrowany”, Warszawa
Walery Eljasz (także Walery Eljasz-Radzikowski, WE, E, WER)
1. Świnnica, najwyższy szczyt w Tatrach Polskich, „Kłosy” (Warszawa), 1870, XI, nr 262: 9-10.
2. Ilustrowany przewodnik do Tatr. Pienin i Szczawnic, Poznań 1870. Nakładem J. K. Żupańskiego, drukiem J. I. Kraszewskiego w Dreźnie.
3. Szkice z podróży w Tatry, „Bluszcz” (Warszawa), 1870, V, t. 6, nr 13: 91-93, nr 14: 99-100, nr 15: 107, nr 16: 116-l 17.
4. Chochołów, „Wieniec” (Warszawa) 1872, I, t. 2, nr 97: 904-905.
5. Kilka słów o Chochołowie. Kalendarz Józefa Czecha (Kraków), 1873, XL: 23-28.
6. Szkice z podróży w Tatry, Poznań-Kraków 1874 (odbitka z poz. 3, nieco zmieniona).
7. Obrazek z podróży w Tatry, „Zdrojowiska” (Kraków) 1874, III, nr 2: l- 5, nr 3: l-3, nr 6: l-2, nr 7: l- 2, nr 9: 1-2, nr 10: l-2.
8. Gierlach, najwyższy szczyt w całych Tatrach, „Kronika” (Kraków) 1X75, nr 110: l-2, nr 111: l-2.
9. Korespondencje. Z pod Nowego Targu [o Chochołowie], „Kronika” (Kraków) 1875, nr 118.
10. Obrazek z podróży w Tatry, Kraków 1875 (odbitka z poz. 7, nieco zmieniona).
11. Wycieczka na Gierlach, szczyt najwyższy w Tatrach, „Kłosy” (Warszawa) 1876, XXIII, nr 575: 15-16, nr 576: 31-32, nr 581: 109-110, nr 582: 118-122.
12. Krzyżne, „Pam. TT” 1877, II: 88-90, z panoramą.
13. Wycieczka do Czeskiego w Tatrach, „Pam. TT” 1878, III: 49-54 (przedruk W: „Prz. Zak.” 1905, VII, 7: 50-51, 8: 58-59, 9: 66-68, 10: 74-76).
14. Z podróży po Spiżu. Szkic. „Pam. TT”, 1878, III: 63-82.
15. Wycieczka do Zielonego Stawu Kieżmarskiego, „Pam. TT” 1880, V: 5-14.
16. Kilka wrażeń z Tatr, „Pam. TT” 1880, V: 74-78.
17. Taniec zbójecki górali w Tatrach, „Kłosy” (Warszawa) 1880, t. 30, nr 781: 391, rys.: 392.
18. Wycieczka na Rysy w Tatrach, „Kłosy” (Warszawa) 1880, t. 31, nr 786: 51, nr 787: 79-80, nr 788: 83-86, nr 789: 100-101, 104-105.
19. Kilka wrażeń z wycieczki na Garłuchowski szczyt w Tatrach. W: Wypisy polskie dla wyższych szkół żeńskich, Kraków 1880.
20. Morskie Oko w Tatrach. W: Wypisy polskie dla wyższych szkół żeńskich, Kraków 1880.
21. Nowy ilustrowany przewodnik do Tatr i Pienin, Kraków 1881.
22. Wycieczka na Łomnicę w Tatrach, „Kłosy” (Warszawa) 1883, t. 37, nr 943: 62, nr 944: 68, 74-9, nr 946: 100-102, nr 947: 116-117, 120, nr 948: 140-141, 144.
23. Polka na najwyższym wierzchołku Tatr, „Wędrowiec” (Warszawa) 1883, nr 48.
24. A tátrai tó „tangerszem” elnevezéséröl, „A Magyarorszagi Kárpát Egysület Evkönyve” (Kesmark) 1883, X: 246-254.
25. Über die Benennung des Tátra-see's „Meerauge”, „Jahrbuch des Ungarischen Karpathen-Vereins”, Késmark) 1883, X: 255-261.
26. O nazwie Morskiego Oka w Tatrach. „Pam. TT” 1884, IX: 255-261.
27. [Przypis do:] A. Giller, Historia Krzyża Pola w Dolinie Kościeliskiej, „Pam. TT” 1884, IX: 21-22.
28. Z nad jezior w Tatrach. Wspomnienie, „Pam. TT” 1884, IX: 23-25.
29. Kartka z dziejów Podtatrza [o Powstaniu Chochołowskim] „Dwutygodnik dla Kobiet” (Poznań) 1884, IV, nr 8- 10.
30. Zamek Orawski, „Kłosy” (Warszawa) 1885, t. 41, nr 1047: 52-54, 56, nr 1048: 68-69, nr 1049: 85-86, 88, 96, nr 1050: 100-101.
31. Ilustrowany przewodnik do Tatr i Pienin. Wydanie trzecie, Kraków 1886 (reprint: Warszawa 1980).
32. Naokoło Tatr. Szkic z podróży, „Pam. TT” 1887, XI: 87-127.
33. Naokoło Tatr. Szkic z podróży. Kraków 1887 (odbitka z poz. 32).
34. Kościół w Dębnie, Kalendarz Józefa Czecha (Kraków) 1887, s. 53-54.
35. Wspomnienie spośród turni tatrzańskich, „Pam. TT” 1888, XII: 9-38.
36. Wspomnienie spośród turni tatrzańskich, Kraków 1888 (odbitka z poz. 35).
37. Nieszczęśliwe zdarzenia w Tatrach, „Pam. TT” 1888, XII: 116-119.
38. O rysiach, „Pam. TT” 1888, XII: 119-121.
39. Chałubiński na Rysach, „Tyg. II.” 1889, seria IV, t. 14, nr 360: 343-344 [rysunek z komentarzem].
40. Ilustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic. Wydanie czwarte przerobione i powiększone, Kraków 1891.
41. Z Towarzystwa Tatrzańskiego, „Zakopane” 1891, nr 1: 2-3.
42. Z Towarzystwa Tatrzańskiego, „Zakopane” 1891, nr 2: 2-3.
43. Uroczystości tatrzańskie. Adamowi Mickiewiczowi, „Kur. Zak.” 1892, nr 4/5: 5-6.
44. Wspomnienie o hr. Władysławie Koziebrodzkim, zmarłym Prezesie Towarzystwa Tatrzańskiego, „Pam. TT” 1893, XIV: LXV-LXX.
45. [Wystąpienie z redakcji „Gazety Zakopiańskiej”], „Gaz. Zak.” 1893, nr 10:2.
46. O robotach w Tatrach, „Gaz. Zak.” 1893, nr 12: 2.
47. O robotach w Tatrach, „Gaz. Zak.” 1893, nr 14: 2-3.
48. O robotach tegorocznych w Tatrach przez Towarzystwo Tatrzańskie dokonanych, „Goniec Tatrzański” (Zakopane) 1894, II, nr l, dod. 1,2-3.
49. Ilustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic. Wydanie piąte przerobione i uzupełnione, Kraków 1896.
50. Wrażenia z wycieczki nową koleją do Zakopanego, „Tydzień” (Lwów) 1899, VII, nr 47: 371-373.
51. O przewodnictwie w Zakopanem, „Kraj” (Petersburg) 1899, nr27: 15-18.
52. Spór o granicę nad Morskim Okiem, „Prz. Zak.” 1899, I, nr 4: 2-3.
53. Styl Zakopiański czy Tatrzański czy Polski, „Prz. Zak.” 1899, I, nr 4: 2-3.
54. Jeszcze słowo w sprawie stylu zakopiańskiego, „Prz. Zak.” 1900, II, nr 1: 4 6.
55. Ilustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic. Wydanie szóste, znacznie zmienione i powiększone, Kraków 1900.
56. Spór o granicę w Tatrach, „Prz. Zak.” 1901, III, nr 29: 265-270.
57. Spór o granicę w Tatrach, Kraków 1901 (odbitka z poz. 56).
58. Z Tatr. Kolej: Nowy Targ - Szczawnica - Piwniczna, Giewont (Zakopane) 1902, nr 4: 8-9.
59. Wspomnienie o schroniskach nad Morskim Okiem, „Pam. TT”, 1903, XXIV: 120-132.
60. Nowy szczyt w Tatrach. Wycieczka na Kozi Wierch, „Biesiada Literacka” (Warszawa), 1904, nr 55: 414, 454-^t55.
61. Przyczynek do wspomnienia o ś.p. Kazimierzu Łapczyńskim, „Pam. TT” 1905, XXVI: 35-43.
62. Przyczynek do wspomnienia o ś.p. Kazimierzu Łapczyńskim, Kraków 1905 (odbitka z poz. 61).
63. Jeszcze o portrecie Goslara, „Tydzień” (Lwów) 1905, XIII, nr 2: 12.
64. Zbójnicy tatrzańscy, „Ziemia” (Warszawa) 1935, XXV, nr 9: 177 (wyjątki z poz. 61).
65. [Wskazówki turystyczne dla wybierających się w Tatry], „Turysta” (Warszawa) 1955, IV, nr 7(36): 2-3 (wyjątki z poz. 2).
Stanisław Eljasz (także dr Stanisław Eljasz-Radzikowski, St.E., St. E-R, dr St. E.R., Ster, dr. St., Ogończyk, .O., Styrżeń)
66. Szarota alpejska, Gnaphalium Leontopodium L., „Pam. TT” 1888, XII: 121-122 (skrócony przedruk W: „Kur. Zak.” 1892, nr 1: 3-4).
67. O Tatrach w ogólności. W: W. Eljasz, poz. 40.
68. Pogląd na Tatry, Kraków 1891 (odbitka z poz. 67).
69. Dnia 20 lipca b.r. wprawiono w Rysach [...] tablicę marmurową ku wspomnieniu Edwarda Blasy'ego .... „Zakopane” 1891, nr 2: 3.
70. Kolej Popradzko-Kiezmarska, „Zakopane” 1891, nr 2:3.
71. Tatry Bielskie, „Pam. TT” 1893, XIV: 5 41; 1894, XV: 12-60.
72. Ein Beitrag zur Nomenclatur der Tatra, „Karp. Post” 1893, XIV, nr 36: 2.
73. Nad Morskim Okiem 16 lipca 1893 .... „Gaz. Zak.” 1893, nr 9: 1.
74. Tatry Bielskie. Szczegółowy opis geograficzny. Kraków 1894 (nieco zmieniona odbitka z poz. 71).
75. Karol Kořistka, „Pam. TT” 1894, XV: 108-120.
76. Aufrufan alle Tátrafreunde. „Karp. Post” 1894. XV, nr 36: 1.
77. Im Interesse der Wehrheit. „Karp. Post” 1894, XV. nr 36: 1-2.
78. W dziedzinie nauk przyrodniczych... „Alm. Tat.” 1894, cz. II: 113-114.
79. Dzieło Bronisława Dembowskiego. „Alm. Tat.” 1894, cz. II: 118-119.
80. Spór graniczny nad Morskim Okiem, „Alm. Tat.” 1894, cz. II: 119.
81. [Apel do Słowaków o dane o nazwach miejscowości tatrzańskich oraz o podania ludowe o powstaniu Smokowca i innych miejscowości tatrzańskich], „Národne Noviny”, 1894: 4.
82. Zakopane. W: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Warszawa, 1895, t. XIV, s. 300-310.
83. Pogląd na Tatry. W: W. Eljasz, poz. 49.
84. Pogląd na Tatry, Kraków 1896 (odbitka z poz. 83).
85. Dlaczego należy mówić ,,zakopiański” a nie ,,zakopański”, „Tyg. II.” 1896, nr 38: 750.
86. Ein Beltrag zur Nomenclatur der Hohe Tatra. Ober den Namen .“Czeski Staw”, „Zipser Bote” (Leutschau-Levoća) 1896, nr 25.
87. [Rec.] F. V. Sasinek, Karpaty a Tatry, ,,Tovaryšstwo 1895, „Lud” (Lwów), 1896, nr 2: 78.
88. [Rec.] Š. Trúchly, Podhalania a Podhale, „Tovaryšstwo” 1895, „Lud” (Lwów) 1896, nr 2: 79.
89. Postrzeżenia meteorologiczne, „Listy Gości” w Zakopanem 1896, nr styczniowy: 34, nr lutowy: 24.
90. Polscy Górale Tatrzańscy czyli Podhalanie i Tatry na początku wieku XIX. Rękopis współczesny [Franza Kleina] przetłumaczył, wydał i objaśnieniami opatrzył.... „Lud” (Lwów) 1897, nr 3: 225-273.
91. Podhalanie i Tatry na początku wieku XIX. Rękopis współczesny przetłumaczył, wydał i objaśnieniami opatrzył..., Lwów 1897 (nieco zmieniona odbitka z poz. 90).
92. [Rec.] A. Kraliček, Die sarmatischen Berge, der Berg Penke und Karpates des Claudius Ptolemaeus, 1894,1895. „Lud” (Lwów) 1897, nr 3:376-378.
93. Dzwon zatopiony, „Lud” (Lwów) 1898, nr 4: 442.
94. Maciej Sieczka, „Tur. Lap.” 1898, X, nr 1/2: 38-39.
95. Bakteriológia a Tátrában, „Tur. Lap.”, X, nr 1/2: 40.
96 Towarzystwo Tatrzańskie a Tatry, „Wszechświat” (Warszawa) 1899, XVIII, nr 2: 27.
97. Z folklorystyki słowackiej, „Lud” (Lwów) 1899, nr 5: 238 255, 6: 298-320.
98. Z folklorystyki słowackiej, Lwów 1899 (odbitka z poz. 97).
99. O nazwie Zakopanego, „Kraj” (Petersburg) 1899, nr 27: 15.
100. Skarby zaklęte i czarodzieje w Tatrach, „Lud” (Lwów) 1899, V, nr 3. 288.
101. Verejna prośba. „Čas. MSS”, 1899, II, nr 1: 16.
102. Miestne mená vo Spiši. „Sbor. MSS”, 1899, IV. nr 1: 60 62, nr 2: 159-163.
103. Z przeszłości Tatr, „Prz. Zak.” 1899, nr 1: 6.
104. Literatura tatrzańska. [Rec.] „Jahrbuch des Ungarischen Karpathen-Vereines” 1899, XXVI, „Prz. Zak.” 1899. nr 2: 10-11.
105. Literatura tatrzańska. [Rec.] Witkowski August, Sprawozdanie spostrzeżeń magnetycznych wykonanych w Zakopanem w lecie 1898 r., „Prz. Zak.” 1899, nr 2: 10-11.
106. Literatura tatrzańska. [Rec.] Gorazdowski L., O składzie chemicznym tatrzańskich minerałów składotwórczych [!], „Pamiętnik Fizjograficzny”, t. XV, s. 45-41, Warszawa 1898, „Prz. Zak.” 1899, nr 3: 10-11.
107. Literatura tatrzańska. Turistak Lapja obchodzi 10-lecie istnienia, „Prz. Zak.” 1899, nr 3: 10-11.
108. Literatura tatrzańska. [Rec.] Gielgud Adam, In the Polish Carpathians, Londyn 1888, „Prz. Zak.” 1899, nr 3: 10-11.
109. Literatura tatrzańska. [Rec.] Potkański Karol, Studia nad XIV wiekiem, „Prz. Zak.” 1899, nr 3: 10-11.
110. Literatura tatrzańska. [Rec.] Dénes Fr. Einige historische Streiflichter auf die strittige Meeraugenfrage, „Prz. Zak.” 1899, nr 4: 8-9.
111. Literatura tatrzańska. [Rec.] Verše o Janošikovi a jeho kamratach, „Čas. MSS”, 1898. „Prz. Zak.” 1899, nr 4: 8-9.
112. Literatura tatrzańska. [Rec.] Da Janosek, „Zipser Bote” 1898, „Prz. Zak.” 1899, nr 4: 8-9.
113. Literatura tatrzańska. [Rec.] Bartoszewicz Kazimierz, Trzy dni w Zakopanem, Kraków 1899, „Prz. Zak.” 1899, nr 4: 8-9.
114. W kolibie. Napisał Ogończyk. „Prz. Zak.” 1899, nr 5: 1-3.
115. W kolibie. Napisał Ogończyk, Lwów 1899 (odbitka z poz. 114).
116. Literatura tatrzańska. [Rec.] Mišik Stefan, Piesne ludu Slovenského, Sošit I. Piesne so Spiša, 1898, „Prz. Zak.” nr 5: 11.
117. Staszyc w Tatrach, „Prz. Zak.” 1899, nr 6: 2-4.
118. Literatura tatrzańska. [Rec.] Kožar, O starych zabytkach, ,,Čas. MSS”,1898, „Prz. Zak.” 1899, nr 6: 8.
119. ,,Przegląd Zakopiański” miał w latach dawniejszych .... „Prz. Zak.”1899, nr 6: 8.
120. Piśmiennictwo tatrzańskie. [Rec. pamiętników J. Buchholtza, opubl. w „Zipser Bote” 1899], „Prz. Zak.” 1899, nr 11: 4-5.
121. Upłaz Kalacki. [Przypis toponomastyczny do artykułu A. Gronia], „Prz. Zak.” 1899, nr 12: 6-7.
122. Czasopisma poświęcone sprawom Tatr polskich i Zakopanemu. „Prz. Zak.” 1899, nr 13: 4-6.
123. Piśmiennictwo tatrzańskie. [Rec.] Fr. Šujanský, Sądy nad strzygami, „Slovenske Pohlády” 1898. „Prz. Zak.”: 1899, nr 14: 6-1.
124. Włodzimierz Dzieduszycki, „Prz. Zak.” 1899, nr 15: 3-4.
125. Piśmiennictwo tatrzańskie. [Rec.] Rocznik c.k. Centralnego Biura Hydrologicznego IV, 1896, XII. Dorzecze Wisły. A. Spostrzeżenia opadu. Wiedeń 1898. „Prz. Zak.” 1899, nr 17: 7.
126. O gwarę zakopiańską. „Prz. Zak” 1899, nr 18: 5-6.
127. Zbójnicy przed trzystu laty, „Prz. Zak.” 1899, nr 20: 6-7, nr 21: 6-7.
128. Dr Mikołaj Szontagh, „Prz. Zak.”, nr 21: 4-5.
129. Cukier w wycieczkach górskich, „Prz. Zak.” 1899, nr 21: 3-4.
130. Wiadomości bieżące. Kolej podhalska, „Prz. Zak.” 1899, nr 22; 5-6.
131. Ze Szwajcarii, „Prz. Zak.” 1899, nr 22: 6.
132. Zur Onomatologie der Tátra, „Zipser Bote” (Leutschau-Levoća) 1899, nr 9.
133. Zur Tatrakunde, „Zipser Bote” (Leutschau-Levoća) 1899, nr 14.
134. [Zakopiański czy zakopański], „Kraj” (Petersburg) 1899, nr 27: 151.
135. Was ist Menartwalddorf? Ein Beitrag zur Zipser Geschichte, „Zipser Bote” (Leutschau-Levoča) 1899, nr 49.
136. Historyczny kalendarz tatrzański, „Prz. Zak.” 1900, II, nr 1: 2-3.
137. Piśmiennictwo tatrzańskie. [Rec.] Johannes Muller, Sendschreiben on die Mitglieder, Freunde und Gönner der Sektion Schlesien des Ungarischen Karpathen-Vereins, we Wrocławiu, w listopadzie 1899, „Prz. Zak.” 1900, II, nr 1:6-7.
138. Dawne górnictwo w Tatrach polskich, „Prz. Zak.” 1900, II, nr 2: 9-10, nr 3: 17-19 [niedokończone].
139. Piśmiennictwo tatrzańskie [Rec.] poz. St. Eljasz 135 oraz Pavel Kuzmany, Návštera na Slovensku, „Slovenske Pohlády” 1899, zesz. II, s. 636. „Prz. Zak.” 1900, II, nr 2: 14-15.
140. Piśmiennictwo tatrzańskie. [Rec.] Kornel Stodola, V centralnych Tatrach. „Slovenske Pohlády” 1899. zesz. 5 i6, s. 266 i338. „Prz. Zak.” 1900, II, nr 4: 31.
141. Turystyka czeska, „Prz. Zak.” 1900, II, nr 7: 49-50.
142. Łęk a siodło w terminologii geologicznej polskiej, „Wszechświat” (Warszawa) 1900, nr 19: 179-380.
143. Styl zakopiański, „Lud” (Lwów) 1900.
144. Styl zakopiański, Lwów 1900 (odbitka z poz. 143).
145. Lachy w Polsce i na Słowaczyźnie, „Lud” (Lwów) 1900, nr 6: 301 303.
146. Pogląd na Tatry, W: W. Eljasz, poz. 55.
147. Spis wzniesień w Tatrach i okolicy. W: W. Eljasz, poz. 55.
148. Pogląd na Tatry, Kraków 1900 (odbitka z poz. 146).
149. Świeżo ukazał się ... [Rec.] Čas. Turistů”, Praha 1900, XII, nr 9: 319-320.
150. Zakopane przed stu laty. „Pam. TT” 1901,XXII: 109-160, 1902, XXIII: 59-80.
151. Świętopełk, autor ..Mojej podróży do Karpat” z r. 1830, „Lud” (Lwów) 1901, nr 7: 218-219.
152. Węgierscy żandarmi nad Morskim Okiem, „Ilustracja Polska” (Kraków) 1901, nr 1/2: 4-5.
153. Styl zakopiański. Wydanie drugie, znacznie powiększone, Kraków 1901.
154. [Przedmowa do:] Folklor. Podręcznik dla zajmujących się ludoznawstwem. Ułożył George Laurence Gomme. Przetłumaczył z angielskiego Wojciech Szukiewicz. Opatrzył przedmową i wydał.... Kraków 1901.
155. Gierlachov, máło známá slovenská vesnice v Tatrách, „Česki lid” (Praha), 1901, nr 4.
156. Przemowa na uroczystości założenia i poświęcenia kamienia węgielnego pod pomnik profesora Chałubińskiego, „Prz. Zak.” 1901, III, nr 35: 330-331, nr 36: 341-343.
157. Przemowa na uroczystości.... Lwów 1901 (odbitka z poz. 156).
158. Powstanie Chochołowskie w r. 1846. Pamiętniki Jana Kantego Andrusikiewicza, „Tydzień” (Lwów) 1901, IX, ss. 225-227, 235-236, 242-244, 250-253, 259-260, 267-269, 276-278, 282-285, 292-294, 300-302, 308-310, 313-314, 323-324, 331-334, 340-342, 347-350, 357-359.
159. Taternictwo czy alpinizm niemiecki? „Prz. Zak.” 1901, nr 50: 495-496.
160. Zakopane przed stu laty, Kraków 1902 (odbitka z poz. 150).
161. Góry srebrne w Tatrzech otwarte R.P. 1502. „Pam. TT” 1902, XXIII:
162. Góry srebrne w Tatrzech otwarte R.P. 1502, Kraków 1902 (odbitka z poz. 161).
163. Człowiek jaskiniowy w Tatrach. Doniesienie tymczasowe, „Pam. TT” 1902, XXIII: 130 -”l32.
164. Zatarg z Węgrami o Morskie Oko, „Tyg. II.” 1902, nr 32: 624-633 [streszczenie rozprawy].
165. Co szlachcic polski z XVIII wieku mógł się dowiedzieć o Tatrach, „Prz. Zak.” 1902, IV, nr 47: 446 447.
166. Ze świata tajemnic. Skarby zaklęte w Tatrach, „Prz. Zak.” 1903, V, nr 16: 115 117, nr 17: 123 126, nr 18: 131 133, nr 19: 139-141.
167. Jeszcze o skarbach zaklętych w Tatrach, „Prz. Zak.” 1903, V, nr 21/22: 157 158.
168. [W sprawie projektu kolei na Świnicę], „Słowo Polskie” (Lwów) z 23-24 VIII 1905 (przedruk W: „Zakopane” 1913, VI, nr 17: 57).
169. Pierwszy alpinista polski, „Prz. Zak.” 1903, V, nr 29: 222-224, nr 30: 230 232.
170. Skarby zaklęte w Tatrach, Kraków 1903 (łączna odbitka z poz. 166 i 167).
171. Powstanie Chochołowskie w r. 1846, Lwów 1904.
172. [Uzupełnienie do:] W. Eljasz, poz. 61.
173. [Polemika w sprawie Powstania Chochołowskiego] „Lud” (Kraków), 1905, XI, s. 439-440.
174. Michała Chrościńskiego opisanie ciekawe gór Tatrów, „Pam. TT” 1905, XXVI: 63-140.
175. Michała Chrościńskiego opisanie ciekawe gór Tatrów, Kraków 1905 (odbitka z poz. 174).
176. Jeszcze w obronie własnej, „Lud” (Lwów) 1906, XII, nr 4: 323-325.
177. Jaworzyna Spiska. Zbójnik Krudynhop a Madej zbój, „Lud” (Lwów) 1906, XII, nr 4: 325-327.
178. O swojskość Tatr, „Słowo Polskie” (Lwów) 1906, nr 275.
179. Zbójnicy tatrzańscy. Urywek z pracy szczegółowej, „Nasz Kraj” (Lwów) I, t. 2, nr 6: 2-6.
180. St. Ogończyk, Jako się może przydarzyć, kie złe ma przystęp do sałasa. (Opowieść tatrzańska), „Nasz Kraj” (Lwów) 1906, I, t. 2, nr 6: 2-6.
181. Mowo ludowa, ty arko przymierza! „Nasz Kraj” (Lwów) 1906,1, t. 2, nr 6: 28-29.
182. Walery Eljasz Radzikowski. (Garść wspomnień), „Nasz Kraj”(Lwów) 1906, I, t. 2, nr 6: 41-45.
183. Litworowy Staw. (Opowiadanie góralskie). Tłumaczenie W: K. Drož, Život na Tatrach, 1906.
184 W obronie polskiej mapy Tatr, „Tydzień” (Lwów) 1906, XIV, nr 6:43 44, nr 7: 54 -56, nr 8: 63-64.
185 St. Ogończyk, Może ta to chłopiątko jegomość mało dobrze okrzcili? „Tydzień” (Lwów) 1906, XIV, nr 32: 151-153.
186 St. Ogończyk, Duse clowiecej nie zlomis, kieby palice na kolenie! „Tydzień” (Lwów) 1906, XIV, nr 35: 246-278.
187. St. Ogończyk, Wszystko się pomału traci! „Tydzień” (Lwów) 1906, XIV, nr 36: 287-288.
188. Karol Potkański. „Słowo Polskie” (Lwów) 1907, nr 386.
189. Ochrona kozic w Tatrach. W sprawie ustawy łowieckiej, „Słowo Polskie” (Lwów) 1907, nr 469.
190. Kilka uwag w sprawie imiennictwa tatrzańskiego, „Taternik” (Lwów) 1908, II, nr 4: 65-67.
191. O trzech mapach Tatr, „Taternik” (Lwów) 1908, II, nr 6: 115-117.
192. Meteorologia Zakopanego, „Zakopane” 1908, I, nr 19: 9, nr 20: 78.
193. Dziawolenie nikczemnego dziawragi uzdajane po północku, „Lamus” (Lwów) 1909, I, nr 3: 307-308.
194. [Klemens Bachleda], „Nowa Reforma” (Kraków) 1910, nr 374.
195. Powstanie Chochołowskie, Kraków 1911.
196. O Zakopanem. Spostrzeżenia z doświadczenia wieloletniego, „Przegląd Zdrojowo-Kąpielowy i Przewodnik Turystyczny”, 1911, X, nr 8.
197. O Zakopanem. Uwagi i skargi, „Przegląd Zdrojowo-Kąpielowy”, 1911,X,nr 11.
198. Wiadomości bieżące. Dziesięciolecie wyroku w sprawie Morskiego Oka, „Zakopane” 1912, V, nr 21: 6-7.
199. Dziesięciolecie wyroku w sprawie o Morskie Oko, „Ilustrowany Kurier Codzienny” (Kraków) 1912, nr 203: 5.
200. O Zakopanem. Spostrzeżenia z doświadczenia wieloletniego, „Pamiętnik Polskiego Towarzystwa Balneologicznego” 1914, III: 54-62.
201. O prawdziwą nazwę ziemi spiskiej, „Gaz. Podh.” 1919, VII, nr 6.
202. Rota podhalańska, „Gaz. Podh.” 1919, VII, nr 18.
203. Rota tatrzańska, „Echo Tatrzańskie” (Zakopane) 1919, II, nr 8: 6-7 (to samo, co poz. 202).
204. Granice Polski od południa. I. Granice polskiego Spiżu. II. Granice Orawy, „Tyg Il.” 1919, LX, nr 3: 38-39.
205. Sprawa granicy polskiej od Węgier. (Memoriał przedłożony przez Tow[arzystwo] Tatrz[ańskie] Ministerstwu Spraw Zagranicznych] w Warszawie w styczniu 1919 roku, „Pam. TT” 1919-20, XXXVII: 113-129.
206. Orzeł w szkole, „Orlęta” 1927.
207. O niektórych wyrazach, „Krzesanica” (Zakopane) 1933, nr 2: 42-44.
Literatura
Kazimierz Baranowski, Stanisław Eljasz Radzikowski, „Nasz Kraj” (Lwów) 1906, nr 6.
Kornel Makuszyński, Bałamuctwa w wielkim stylu, „Przekrój” z 9 VI1946.
Kornel Makuszyński, Jaśnie wielmożny regimentarz, „Kurier Warszawski”, l III 1937.
Wacław Olszewicz, Walery Eljasz Radzikowski, „Wierchy” (Kraków) 1965, XXXIV, s. 159-160.
Zofia i Witold Paryscy, Encyklopedia tatrzańska. Warszawa 1973.
Jan Gwalbert Pawlikowski, Wspomnienie o Walerym Eljaszu Radzikowskim, „Wierchy” (Kraków) 1930, VIII, s. 162-166.
[St. Eljasz-Radzikowski], Walery Eljasz Radzikowski. Garść wspomnień, „Nasz Kraj” (Lwów) 1906, nr 6.
Jan Reychman, Eljasz Radzikowski Stanisław, Polski słownik biograficzny, t. VI, 1946-1948, s. 229-231.
Jan Reychman, Eljasz Walery, Polski słownik biograficzny, 1946-48, VI, s. 231-232.
Jan Reychman, Peleryna, ciupaga i znak tajemny, Kraków 1971 (wyd. II 1976).
Jan Reychman, Przewodniki do Tatr, Pienin i Szczawnicy Walerego Eljasza, „Ziemia” (Warszawa) 1947.
Jan Alfred Szczepański, Stanisław Eljasz Radzikowski, „Wierchy” (Kraków) 1935, XIII, s. 144-145.
Andrzej Szpakowski, Walery Eljasz Radzikowski, Kraków 1960.
R. Talewski, Zapomniany lekarz zakopiański, „Wierchy” 1972, XLI, s. 188-199.
R. Talewski, Portrety zakopiańskich lekarzy 1850-1983, Zakopane 1985, s. 11-19.
Ciąg dalszy nastąpi